Ook Kerkrade zegt: niet iedereen is welkom

Sanne is 27 jaar. Ze leeft van een bijstandsuitkering. Ze vindt een betaalbare sociale huurwoning in Bleijerheide en wil daar graag naartoe verhuizen, maar  krijgt geen huisvestingsvergunning omdat ze minder dan zes jaar onafgebroken in de Parkstadregio heeft gewoond en geen inkomen uit werk heeft. 

Sanne is fictief, maar haar situatie is voor mensen in vergelijkbare omstandigheden sinds kort werkelijkheid in grote delen van Kerkrade.

Parkstadwet sinds 1 juli van kracht in Kerkrade
Na Heerlen geldt ook in Kerkrade vanaf 1 juli de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp), in de volksmond de Rotterdamwet en in de regio heet het  de Parkstadwet. De gemeenteraad stemde op 17 december 2025 in met de aanvraag. Hieronder volgt een kort overzicht van de maatregelen in  de Parkstadwet in Kerkrade en de samenhang met de uitvoering van de wet in Heerlen en Brunssum.

Wat is de Wbmgp? 
De wet geeft gemeenten de mogelijkheid om in aangewezen wijken extra eisen te stellen aan mensen die zich er willen vestigen. Dat mag alleen in gebieden die aantoonbaar kwetsbaar zijn: veel werkloosheid, veel lage inkomens en een zwakke score op de sociale en economische landelijke lijsten zoals de Leefbaarometer. Doel is de opeenstapeling van armoede te doorbreken en tegelijk bewoners te behouden of aan te trekken die de wijk juist sterker maken.

Welke buurten en straten zijn aangewezen?
Kerkrade wijst zes buurten aan: Heilust, Kaalheide, Erenstein, Rolduckerveld, Bleijerheide en Nulland.

Daarnaast gelden de regels voor zeventien losse straten en wooncomplexen die buiten deze buurten liggen: Schleidenstraat, Honéestraat, Nummer II-straat, Nieuwstraat, Melchiorstraat, Burgemeester Savelberglaan, Franckstraat, Mucherveldstraat, Lempersstraat, Kipstraat, Deken Quodbachlaan, St. Pieterstraat en Akerstraat, plus de wooncomplexen Nieuwenhagerweg, Willem Alexanderstraat, Waubacherweg en St. Pieterstraat-Akkerheide.

Waarom volgt Kerkrade het voorbeeld van Heerlen? 
Heerlen diende zijn aanvraag begin oktober 2025 als eerste in bij het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.  Kerkrade en Brunssum kampen met vergelijkbare problemen en besloten kort daarna om ook een aanvraag voor te bereiden, bewust in onderlinge afstemming. Reden daarvoor is het zogeheten waterbedeffect: als alleen Heerlen strenger zou selecteren op nieuwe huurders, is de vrees dat woningzoekenden die daar worden geweigerd, zich simpelweg tot Kerkrade of Brunssum wenden. Daarmee zou het probleem niet opgelost worden, maar enkel verschuiven naar een andere kwetsbare wijk in de regio, zo staat te lezen in de aanvragen van zowel Heerlen als Kerkrade.

Door de wet gelijktijdig en op dezelfde manier toe te passen, met zoveel mogelijk gelijke criteria voor bijvoorbeeld "inkomen uit werk" en "lokale binding", willen de drie gemeenten voorkomen dat er gaten in de regionale aanpak ontstaan. Ze stemmen de uitvoering dan ook maandelijks met elkaar af, samen met de woningcorporaties en de provincie Limburg.

Het ministerie moet toestemming geven om de landelijke wet Bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek toe te passen, omdat deze de rechten van huurders en verhuurders beperkt. De wet beperkt daarmee een grondwettelijk recht ‘vrij vestiging’ en kan alleen om gegronde redenen tijdelijk op een gebied worden toegepast.

Kritische noot van de provincie
Gedeputeerde Staten van Limburg steunden de aanvragen met een ondersteuningsverklaring, maar plaatsten daar wel twee kanttekeningen bij, blijkt uit die verklaring. De provincie wil dat Heerlen, Kerkrade (en vanaf het najaar Brunssum) goed monitoren of er voldoende huizen zijn om woningzoekenden die zijn afgewezen, elders in de Parkstadregio, of de buurgemeenten van de Parkstadregio, te kunnen huisvesten.

Ook is de provincie kritisch of dit de oplossing is voor de concentratie van armoede. De inkomenseis geldt niet voor wie al zes jaar of langer in Parkstad woont: die mensen mogen, ook met een uitkering, gewoon tussen Heerlen, Kerkrade en Brunssum blijven verhuizen. 
De provincie heeft daarom met de gemeenten afgesproken periodiek geïnformeerd te worden over de effecten van de Parkstadwet.

Ook wetenschappers zijn kritisch
Stadsgeograaf Cody Hochstenbach (Universiteit van Amsterdam), die in 2016 het eerste onderzoek deed naar de werking van de Rotterdamwet, plaatste in een artikel van De Limburger, begin 2026, kanttekeningen bij de brede toepassing in Parkstad: er is nog altijd geen bewijs dat de wet de leefbaarheid verbetert, terwijl deze wel ingrijpt in grondrechten als de vrijheid van vestiging. Dat de bevolkingssamenstelling van een wijk verandert is volgens hem vooral een logisch gevolg van uitsluiting, geen bewijs dat het ook daadwerkelijk beter wordt. Ook geograaf Sander van Lanen (Rijksuniversiteit Groningen) is kritisch in een artikel van Binnenlands Bestuur: volgens hem schuilen er achter begrippen als "kwetsbaar" en "leefbaar" allerlei aannames en uiteenlopende definities, en is het maar de vraag wat er precies gemeten wordt en voor wie een wijk eigenlijk leefbaar moet zijn.

De Parkstadwet

Wie komt er niet meer zomaar in? 
Artikel 8 van de Parkstadwet regelt de inkomenstoets: wie van buiten de Parkstadregio komt, of er korter dan zes jaar onafgebroken woont, moet aantonen dat hij of zij inkomen heeft uit werk, een eigen bedrijf, pensioen of studiefinanciering. Als je een uitkering krijgt en je woont minder lang dan zes jaar in Parkstad dan mag je in de bovengenoemde wijken en straten niet gaan wonen in Kerkrade. 
Artikel 10 geeft de burgemeester de mogelijkheid om een huisvestingsvergunning te weigeren als politiegegevens een redelijk vermoeden geven dat iemand van zestien jaar of ouder voor meer overlast of criminaliteit gaat zorgen.
Wie wordt geweigerd, krijgt een schriftelijk besluit met reden en kan daartegen bezwaar en beroep aantekenen.

Wie krijgt voorrang?
Artikel 9 werkt juist de andere kant op en regelt voorrang: woningzoekenden met een baan in de zorg, het onderwijs, bij politie of brandweer, transport, techniek, jeugdzorg of openbaar bestuur krijgen voorrang op een huurwoning in de aangewezen gebieden. 

Hoe lang geldt de maatregel? 
De regels van de Parkstadwet gelden in eerste instantie voor vier jaar. Verlenging kan daarna nog drie keer, tot een wettelijk maximum van twintig jaar. Of dat gebeurt, hangt af van een evaluatie tegen het einde van de periode: alleen bij aantoonbaar effect en aanhoudende noodzaak vraagt Kerkrade verlenging aan.

Wat merken bewoners en verhuurders ervan? 
Woningcorporaties en particuliere verhuurders in de aangewezen gebieden moeten voortaan een huisvestingsvergunning controleren voordat ze een woning verhuren. Voor huurders die al langer dan zes jaar in de regio wonen, verandert er in de praktijk weinig. Voor iedereen daarbuiten geldt: zonder de juiste papieren geen woning in deze straten en wijken.

Oproep: vul de enquete in
Wij willen van de inwoners van Kerkrade graag horen wat u opvalt in uw wijk. Bijvoorbeeld, bent u afgewezen voor een woning in een wijk waar u graag zou willen wonen? Heeft u nieuwe buren? Zijn uw volwassen kinderen afgewezen voor een woning? Heeft u overlast? Ligt er zwerfafval of resten van drugsgebruik voor uw deur? Dan willen we daar graag meer over weten.

Woont u in Kerkrade, vul dan onze enquete in.

Dit artikel is onderdeel van een onderzoeksproject naar de effecten van de Parkstadwet. Het project wordt gefinancierd door Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SVDJ).

ZO-NWS hecht als streekomroep veel waarde aan onderzoeksjournalistiek. We richten ons op zaken die om kritisch en diepgravend onderzoek vragen. Verhalen waarbij het gaat om het signaleren van misstanden, het volgen van geldstromen en het controleren van de macht. Onderzoeksjournalistiek komt ook om de hoek kijken bij het analyseren van trends en het inzichtelijk maken van ingewikkelde zaken, bijvoorbeeld lange politieke processen of rechtszaken.