Veel gemeenten halen woningbouw-ambities niet

De gemeenten in Limburg hebben ruim 20 procent van de woningbouwambities die ze vier jaar geleden formuleerden, niet gehaald. In de regio Parkstad realiseerde alleen de gemeente Simpelveld meer woningen dan gepland. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS samen met de regionale omroepen en de streekomroepen, waaronder ZO-NWS.

Van de bijna 15.000 huizen die tussen 2022 en 2026 gebouwd zouden worden, zijn er 11.700 daadwerkelijk gerealiseerd. Het gaat om 79 procent.

Woningtekort
In veel gemeenten is het woningtekort een van de belangrijkste onderwerpen in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, over precies twee weken. Vier jaar geleden was dat niet anders. De meeste gemeentebesturen die toen gevormd werden, spraken de ambitie uit fors te (laten) bouwen. Dat deden ze meestal in het coalitieakkoord, soms ook in aparte woonvisies of woondocumenten.

Grote verschillen
Er zijn grote verschillen tussen de gemeenten te zien. Vier Limburgse gemeenten hebben hun ambities overtroffen. Simpelveld wilde bijvoorbeeld 83 woningen realiseren in vier jaar tijd, het werden er 100. De gemeente geeft als verklaring voor het behalen van de doelstelling: 'de goede samenwerking tussen diverse partijen, waarbij vertrouwen en elkaar iets gunnen als pijlers zijn benoemd'.

Ook in Horst aan de Maas en Echt-Susteren werden meer woningen gebouwd dan verwacht. Beesel deed dat vooral, net als Horst aan de Maas, door een actievere rol bij de planvorming te pakken. 'We hebben de omslag gemaakt van achteraf toetsen naar vanaf het begin samenwerken bij de grotere woningbouwlocaties', stelt de gemeente zelf. Ook werd er ingezet op kansrijke locaties om 'op korte termijn grote stappen te kunnen zetten'.

Minder huizen gebouwd
Gulpen-Wittem had 64 woningen willen bouwen, maar kwam niet verder dan 45. In totaal zouden er 128 woningen gebouwd moeten worden tot en met 2030. Dat aantal is vorig jaar zelfs verhoogd naar 250. De gemeente beoordeelt de huidige resultaten vooralsnog als 'achter op de planning' en is voornemens de komende jaren een flinke inhaalslag te slaan.

Ook in Meerssen lijkt het een kwestie van lange adem. "Woningbouwplannen kennen nu eenmaal een langere doorlooptijd vanwege (bestemmingsplan)procedures. Als we de verleende omgevingsvergunningen en de woningbouwprojecten die momenteel in aanbouw zijn, wel meetellen, wordt het aantal van 150 wel behaald", stelt de gemeente in een reactie. Andere gemeenten waar nieuwbouw niet goed van de grond komt zijn Beek, Landgraaf, Valkenburg aan de Geul en Stein.

Bezwaren van omwonenden
Hoe komt het dat de bouwambitie niet wordt gehaald? Daar noemen de gemeenten verschillende factoren voor. Een aantal zegt last te hebben van de tijdrovende bezwaar- en beroepsprocedures van omwonenden. Nederweert, Beek en Landgraaf kregen daar onder meer mee te maken.

Stikstof is ook een groot probleem. Zo liep een aantal plannen in Bergen forse vertraging op door de stikstofproblematiek. Het ging in totaal om 223 bouwtitels. Inmiddels zijn in de meeste gevallen de plannen vastgesteld of vergunningen verleend, of zullen dat binnenkort worden. Andere veelgenoemde oorzaken voor vertraging zijn oplopende bouw- en materiaalkosten en netcongestie (geen ruimte op het elektriciteitsnet).

Verantwoording
De regionale- en streekomroepen vroegen alle 342 gemeenten in Nederland welke nieuwbouwambitie is opgeschreven in de coalitieakkoorden van 2022 en wat er in vier jaar tijd feitelijk is gebouwd. 19 gemeenten hebben zelf een ambitie geformuleerd voor de periode 2022-2026. Voor vier gemeenten konden die afgeleid worden uit hun ambities voor andere perioden (meestal het tijdvak 2022-2030). Drie gemeenten hebben geen ambitie geformuleerd en dit is ook niet op een andere wijze te berekenen.

In Limburg reageerden 25 van de 31 gemeenten op de vragen, een respons van 81 procent. De cijfers in dit artikel zijn gebaseerd op die respons. In de regio Parkstad reageerden Brunssum en Heerlen niet op de vragen van ZO-NWS.

ZO-NWS hecht als streekomroep veel waarde aan onderzoeksjournalistiek. We richten ons op zaken die om kritisch en diepgravend onderzoek vragen. Verhalen waarbij het gaat om het signaleren van misstanden, het volgen van geldstromen en het controleren van de macht. Onderzoeksjournalistiek komt ook om de hoek kijken bij het analyseren van trends en het inzichtelijk maken van ingewikkelde zaken, bijvoorbeeld lange politieke processen of rechtszaken.